हायड्रोपोनिक्स पद्धतीने चारा निर्मिती

प्रत्येक चांगला शेतकरी पशुपालन करतोच कारण दुध उत्पादन हा एक उत्कृष्ठ जोडधंदा आहे. या उद्योगात चाऱ्याची गरज मोठी असते. जनावरास  विविध प्रकारचा चारा खावू घातल्यास हि जनावरे अधिक फायदेशीर ठरतात.

पाण्याची मुबलकता व जमीन असेल तर बहुतेक पशुपालक चारा पिके घेतात. काही शेतकरी अझोलाचे देखील उत्पादन घेतात तर काही शेतकरी मुरघास बनवून ठेवतात. असाच एक प्रकार म्हणजे हायड्रोपोनिक्स चारा. हायड्रोपोनिक्स चारा कमी जागेत, कमी पाण्यात तयार होतो व अतिशय पोषक समजला जातो. 

चारा निर्मितीसाठी लागणाऱ्या विविध वस्तू आपण इथून खरेदी करू शकता
 

तुम्ही कदाचित दुध उत्पादक नसाल. असे असले तरीही "हायड्रोपोनिक्स चारा निर्मिती" हि तुमच्यासाठी एक संधीच आहे! कारण प्रत्येक दुध उत्पादक हायड्रोपोनिक्स चारा निर्मिती करेलच असे नाही.  पण असा चारा योग्य दरात मिळाला तर ते नक्की खरेदी करतील यात शंका नाही. तुमच्या भोवती असे ग्राहक आहेत का याचा तुम्ही अवश्य शोध घ्या. 

 हायड्रोपोनिक्स चारा म्हणजे नक्की काय?

मृदाविरहीत पद्धतीने वनस्पती वाढवणे यालाच हायड्रोपोनिक्स असे म्हटले जाते. जगातील काही भागात तरंगत्या छोटेखानी बेटांवर थोड्या प्रमाणात शेती केली जात असे. पुढे शास्त्रीय प्रयोग करण्यासाठी या तंत्राचा उपयोग होऊ लागला. शेतीयोग्य जमीन उपलब्ध नसलेल्या भागात अल्पकाळात वाढणारी पिके घेण्यासाठी या तंत्राचा उपयोग होऊ लागला. या तंत्रानुसार पाण्यात काही खते विरघळून त्याला वहाते केले जाते व त्या वहात्या पाण्यावर इतर कृत्रिम आधार वापरून पालकासारखी पिके उगवली जातात.

याच तंत्रात काही बदल करून चारा निर्मिती देखील करता येते. चारा निर्मितीसाठी प्लास्टिक सच्छिद्र ट्रे मध्ये अगोदरच अंकुरलेले  गहू, मका, बाजरी टाकून त्यावर तुषार सिंचन व टायमर च्या मदतीने पाण्याच्या एक प्रवाह तयार केला जातो. प्लास्टिकपाईप/स्क्वेअरपाईप चे आधार वापरून तयार केलेल्या शेल्फवर हि यंत्रणा बसवली जाते. बंदिस्त वातावरणात ३०-३५ डिग्री सेल्सिअस तापमान व ८० टक्के ह्युमिडीटी राखली कि सात ते आठ दिवसात एक किलो बियाण्यांपासून  ७-८ किलो चारा लीलया तयार होतो. या काळात बियाण्यातील अन्नपदार्थांचा वापर होत असल्याने बाहेरून कोणतेही खत टाकायची गरज नसते. यातून बाहेर पडणारे पाणी इतर ठिकाणी वापरले जावू शकते जसे पालेभाजीचा वाफा. फारसे पाणी वाया जातच नाही.

----------------------------

मित्रहो आपण कोणतेही उत्पादन घ्या पण त्याच्या मार्केटिंगचा विचार अगोदर करा! 

पाटील बायोटेक यामध्ये आपली मदत करू शकते.

आपले कृषीउत्पादन कधी विक्रीसाठी तयार होईल व इच्छुक खरीददार आपणास कोणत्या मोइबाइल नंबरवर संपर्क करू शकतो हे आपण आम्हाला सांगावे. हि माहिती आमच्या फार्म एक्चेंज या कार्यक्रमाच्या माध्यमातून प्रसारित करण्यात येईल. यात आमचे कोणतेही कमिशन नसेल.

आपण यात विशेष सहकार्य करू शकता.

पाटील बायोटेकच्या पोष्ट आपण नित्याने शेअर करा जेणेकरून त्या व्हायरल होतील व शेतकरी बांधवांचा नंबर अधिकाअधिक खरीददारांपर्यंत पोहोचेल.

अधिक माहितीसाठी इथे क्लिक करा

-------------------------

गायी, म्हशी, घोडे, बकऱ्या, कोंबड्या,  वराह, ससे या प्राण्यांना हा चारा उपयोगी पडतो. कमी खर्चात, कमी जागेत, कमी वेळेत तयार होणारा हा चारा ८०% पाचक असून चांगलाच पोषक देखील आहे. यात निर्माण होणारी चाऱ्याची लादी पूर्णपणे खाण्यायोग्य असल्याने कुठलाही भाग वाया जात नाही. हा चारा शुद्ध, स्वच्छ तर असतोच शिवाय यात कुठलीही भेसळ नसते. 

विदेशात थंड वातावरण असल्याने त्यांना वातावरण निर्मितीसाठी खर्च करावा लागतो पण आपल्याकडे हा खर्च अजीबत करावा लागत नाही.

साधारण पणे एका ट्रे मध्ये ७ किलो चारा तयार होत असेल तर ३ ट्रे मध्ये (२१ किलो) एक गाय/म्हैस, ६ बकऱ्या, १६२ कोंबड्या, ३० ससे यांचे एका दिवसाचे पोषण होते.

आपल्याला सहज लक्षात यावे म्हणून इथे विविध फोटो/व्हिडीओ दाखवत आहे.

   

मजबूत ट्रे वापरल्याने तो ४ ते ५ वर्ष नक्की टिकेल. 

प्रश्नउत्तरे

प्रश्न: अनुदान आहे का?
उत्तर: तालुका व जिल्हा अधिकारी कार्यालयात संपर्क साधावा. हायड्रोपोनिक्स चारा निर्मिती साठी जास्तीत जास्त ६००० रु चे अनुदान उपलब्ध आहे. फार जास्त प्रयत्न करावे लागत असतील तर अशा अनुदानाच्या मागे वेळ वाया न घालवलेला चांगला!
प्रश्न: बुरशीचा त्रास होतो का?
उत्तर: हायड्रोपोनिक्स चारा निर्मिती करते वेळी चांगले साफसफाई केलेले बियाणे व साहित्य वापरावे. बियाण्यास ब्लीच करू शकता. पाणी दोन-तीन वेळा बदलवून बियाणे चांगले धुवावे. ट्रे मध्ये पाणी साचून रहात नाही या कडे लक्ष द्यावे. खेळती हवा ठेवावी. स्प्रे साठी चांगले पाणी वापरावे. १०० मायक्रोन चे इनलाइन फिल्टर चांगले मेंटेन ठेवावे.  या काळज्या घेतल्यास बुरशीचा फारसा त्रास होणार नाही.
प्रश्न: स्टेशनरी ट्रे वापरले तर चालतील का?
उत्तर: अगोदरच उपलब्ध असतील तर त्यात ड्रील करून वापरता येतील. नवीनच घेणार असाल तर हायड्रोपोनिक्स साठी विशेष करून तयार केलेले ट्रे वापरावेत. पाणी साठून राहू नये या साठी त्यात विशेष रचना केलेली असते, त्यामुळे बुरशीचा त्रास होत नाही. ट्रे मजबूत रहावे व जास्त काळ टिकावे यासाठी देखील विशीष्ट प्रकारची बांधणी केलेली असते. 
पश्न: टायमर काय असते? कुठे मिळेल.
 वातावरणानुसार कोरडेपणा येवू नये म्हणून अधून मधून  पाण्याचा छीद्काव करायचा असतो. यासाठी फोगर वापरतात. पुन्हा पुन्हा चालू-बंद करायची कटकट नको म्हणून टायमरचा वापर करतात. हे टायमर दिवसभरातून १२ ते २४ वेळा १ ते ३ मिनिट फोगर चालूबंद करते. खाली दाखवलेला व्हिडीओ बघू शकता.
या व्हिडीओत दाखवलेल्या टायमरची लिंक खाली देत आहे. 
प्रश्न: हायड्रोपोनिक्स चारा हा पूर्ण पर्याय आहे का?
उत्तर: एक किलो धान्यापासून ६-७ किलो ओला-हिरवा-चविष्ट-पोषक चारा मिळतो. हे हायड्रोपोनिक्स चाऱ्याचे फायदे आहेत. पण हा चारा पूर्ण पर्याय नाही. पशुखाद्य व कोरडा चारा जनावरास द्यावाच लागेल. पावसाळ्याव्यतिरिक्त काळात हिरव्या चाऱ्यासाठी हायड्रोपोनिक्स चारा हा परिपूर्ण पर्याय आहे सोबत पशुखाद्य व कोरडा चारा द्यायला विसरू नका. 
अधिक मार्गदर्शन मिळवण्यासाठी कॉमेंट मध्ये प्रश्न विचारू शकता.
हा लेख शेअर करण्यासाठी इथे दिलेली शोर्ट लिंक वापरू शकता.  https://bit.ly/2VZgZp1